Duitse geschiedenis van de 19e tot de 21e eeuw

De bijzondere economische ontwikkeling vormt een vierde invalshoek. De vorming van Duitsland tot economische grootmacht in de tweede helft van de negentiende eeuw, de ongekende economische groei tijdens de Weimarrepubliek en de grote werkloosheid na de beurskrach van 1929 staan hierin centraal.

In de cursus komen deze invalshoeken aan bod. Daarbij wordt een kader geschetst van de geschiedenis van Duitsland vanaf de Franse Revolutie in 1789 tot aan het opnieuw verenigde Duitsland, dat in de eenentwintigste eeuw wederom een leidende rol in Europa speelt. In een achttal bijeenkomsten wordt deze Duitse geschiedenis uitgewerkt.

Cursusopbouw:

Deel 1 — De lange negentiende eeuw (1789–1914)

1 - Verlichting, Franse Revolutie en Napoleon (1789–1815)
2 - Restauratie en de Revolutie van 1848/49 (1815–1849)
3 - De totstandkoming van het Keizerrijk (1850–1890)
4 - Economische grootmacht en het streven naar wereldmacht (1890–1914)

Deel 2 — De korte twintigste eeuw (1914–1989)

5 - Eerste Wereldoorlog en de Republiek van Weimar (1914–1933)
6 - Nationaalsocialisme en de Tweede Wereldoorlog (1933–1945)
7 - Het gedeelde Duitsland en de Koude Oorlog (1945–1990)

Deel 3 — Naar de eenentwintigste eeuw (1990–heden)

8 - Het verenigde Duitsland na 1990 (1990–heden)

--

Voor wie vooraf alvast meer over de Duitse geschiedenis wil lezen, volgen hieronder enkele aanbevelingen. Dit is géén verplichte lesstof.

• Boterman, Frits (2005²), Moderne Duitse geschiedenis. 1800 tot heden. Amsterdam: De Arbeiderspers.
  • Nog steeds het beste Nederlandstalige overzichtswerk over deze periode. Het accent ligt vooral op de politiek-culturele ontwikkelingen, terwijl de sociaal-economische aspecten wat minder aandacht krijgen. Over die onderwerpen bestaat overigens uitstekende Duitstalige literatuur.
    
    
• Walser Smith, Helmut (2020), Duitsland. Een natie en haar geschiedenis. Voor, tijdens en na het nationalisme 1500–2000. Amsterdam: Het Getij / De Arbeiderspers. (Oorspronkelijke titel: Germany: A Nation in Its Time. Before, During and After Nationalism, 1500–2000.)
  • In dit boek staat het nationalisme centraal. Walser Smith betoogt dat Duitsland zichzelf in verschillende perioden telkens opnieuw heeft uitgevonden.
    ​
• - Duden (red.) (2022), Deutsche Geschichte. Von der Antike bis heute. Berlin: Dudenverlag.
  • Een beknopt en handig overzichtswerk.
    
    
• De van oorsprong Duitse historica Katja Hoyer heeft verschillende interessante publieksboeken geschreven over aspecten van de Duitse geschiedenis. Het gaat niet om academische monografieën, maar om toegankelijke en goed leesbare publieksgeschiedenis. Haar boeken zijn ook in het Nederlands vertaald.