Politieke filosofie: Perspectieven op de macht

Macht is overal. In een huishouden, het klaslokaal, op de werkvloer, in de politiek. Het is daarom een van de belangrijkste concepten in de politieke filosofie. Maar wat macht precies is, is niet altijd even duidelijk. Is de macht van een politieagent een zelfde soort als van een CEO? Is de macht van docenten over leerlingen hetzelfde als van een protestbeweging? Geen wonder dat er fel debat is over wat macht precies betekent. In deze cursus onderzoeken we in acht sessies de belangrijkste opvattingen over macht. Elke twee weken bespreken we een concept.

We beginnen met de liberale opvatting van macht. Hier staat de relatie tussen macht en vrijheid centraal. Vullen ze elkaar aan? Of sluiten ze elkaar uit? In de volgende twee sessies bespreken de marxistische opvatting van macht. Volgens marxisten moet macht vooral begrepen worden in termen van klassenrelaties en ideologie. Vervolgens kijken we naar de relatie tussen macht en geweld. Aan de hand van het beroemde essay van Hannah Arendt “Over geweld” (1970) zien we hier een nieuwe opvatting van macht ontstaan. Tot slot kijken we in de laatste twee sessies naar de meest bekende en invloedrijke denker over macht: Michel Foucault. We zullen ons richten op twee gerelateerde concepten van macht, discipline en biopolitiek. Met deze twee termen laat Foucault zien hoe erg macht ons vormt en dat het daarom een belangrijke productieve functie heeft.

Aan het eind van de cursus heb je niet alleen inhoudelijke kennis van de belangrijkste opvattingen over macht, je leert ook de basis van belangrijke politiek filosofische stromingen. Dit geeft je nieuwe inzichten in de maatschappij en de politiek en wordt het makkelijker om de wereld te duiden. Daarbij doe je ervaring op met het lezen van soms ingewikkelde filosofische teksten.

Cursusopbouw

Week 1: Macht en vrijheid
Week 2: Macht en dwang
Week 3: Macht en klasse
Week 4: Macht en ideologie
Week 5: Macht en geweld
Week 6: Macht en anderen
Week 7: Discipline
Week 8: Biopolitiek

De cursusmaterialen zullen bestaan uit selecties tekst van de auteur van die week. De cursist kan rekenen op ongeveer vijftien tot twintig pagina’s per week. Waar mogelijk zullen we gebruik maken van een Nederlandse vertaling, anders gebruiken we een Engelse versie. De teksten zullen aan het begin van de cursus digitaal worden gedeeld.